0

تحولات سیستم‌های پولی بین‌المللی

پیدایش مبادلات ارزی به زمان ضرب اولین سکه‌ها و آغاز تجارت باز می‌گردد و در طول سالیان متمادی به صورت کنونی درآمده که اینک آن را با نام فارکس می‌شناسیم.
تا پیش از جنگ جهانی اول سیستم استاندارد طلا مورد استفاده کشورها قرار می‌گرفت که بر اساس این سیستم ارزش هر ارز به میزان طلایی بستگی داشت که پشتوانه آن بود. به‌طور مثال ارزش هر اونس طلا برابر ۶٫۵ دلار آمریکا و ۳٫۱۷ پوند انگلیس بوده است. در نتیجه قیمت هر پوند انگلیس برابر ۲٫۰۵ دلار محاسبه می‌شده است. در قالب این سیستم، نرخ ارز کشورها دارای ثبات نسبی بود و نوسانات زیادی صورت نمی‌پذیرفت.
اما با آغاز جنگ جهانی اول این سیستم دیگر کارایی نداشت و کشورها تا پایان جنگ جهانی دوم از نظام‌های ارزی متفاوتی برای حفظ ارزش پول ملی استفاده می‌کردند و در سال ۱۹۴۴ در نیوهمپشابر آمریکا و در هتلی به نام برتون وودز، کنفرانسی با حضور نمایندگان ۴۵ کشور جهان تشکیل شد که براساس نتایج جلسه، مقرر گردید بانک جهانی به دلیل بی‌ثباتی اقتصاد بین‌الملل اقدام به تعیین نرخ ثابت برابری ارزها نماید و از سوی دیگر دلار آمریکا به عنوان رابط سایر ارزها با طلا تعیین شد. از این رو ارزش هر اونس طلا ۳۵ دلار تعیین گردید و دلار آمریکا معیار تعیین ارزش سایر ارزها قرار گرفت. این سیستم ثباتی بیست ساله در اقتصاد جهانی ایجاد کرد که سرانجام در دهه ۷۰ از هم فروپاشید.
در سال ۱۹۷۱ نیکسون رئیس جمهور وقت آمریکا رابطه دلار و طلا را قطع نمود و بدین ترتیب ارزش دلار به عرضه و تقاضای جهانی وابسته شد. در همان سال توافقنامه‌ای مشابه با برتون وودز، بنام اسمیت سونیان امضا شد که بر اساس آن نوسانات محدودی برای ارزها مجاز شمرده شده بود. در سال ۱۹۷۲ کشورهای اروپایی برای فرار از وابستگی به دلار آمریکا دست به امضای توافقنامه‌ای زدند که طی آن نرخ ارز کشورهای امضا کننده تا میزان ۲٫۲۵ درصد اجازه نوسان یافت.
در نهایت هر دو توافقنامه فوق لغو شدند و نظام ارز شناور از سال ۱۹۷۴ با امضای توافقنامه جاماییکا رسماً مورد پذیرش قرار گرفت و از آن پس کشورها اجازه یافتند تا نظام ارزی دلخواه را انتخاب نمایند. در سال ۱۹۷۸ کشورهای اروپایی مجدداً در جهت کاهش تسلط دلار آمریکا اقدام نمودند. و نهایتاً سیستم پولی واحد اروپا یا EMS را بنا نهادند.
بازار فارکس در ابتدا محل تعامل بانک‌های مرکزی بود. اما تحولات فوق و کاهش نقش دولت‌ها در اقتصاد سبب گردید بانک‌های تجاری، شرکت‌های تجاری، کارگزاران و بورس بازان نیز در این بازار حضور یابند و سرانجام در سال ۱۹۹۳، کشورهای اروپایی با افزایش دامنه تغییرات ارزها تا ۱۵ درصد، زمینه حضور معامله گران خرد را فراهم نمودند و از سویی با پیشرفت فناوری اطلاعات ابزارهای لازم جهت انجام معاملات در فضای مجازی (اینترنت) در اختیار معامله گران قرار گرفت. به‌طوری که امروز شاهد گسترش به کارگیری این فناوری در بازار فارکس هستیم.

تاریخچه مختصری از روند الکترونیکی شدن بازار فارکس

در گذشته معاملات ارز از طریق تلفن و گاهی توسط دستگاه تلکس انجام می‌شد. سیستم قدیمی کارگزاری صوتی، ترکیبی از مکالمات تلفنی بین معامله گران بین بانکی بود. این سیستم‌ها نه تنها کند و دارای اشتباه بودند، بلکه نرخ نامشخصی را هم برای بازار تعیین می‌کردند زیرا نرخ‌ها برای معامله گران متفاوت بود. معامله گران برای سوددهی و کسب اطلاع از نرخ جاری، می‌بایست به‌طور منظم معاملات کوچکی انجام می‌دادند.
امروزه، سیستم الکترونیکی جایگزین سیستم قدیمی تلفن و کارگزاران صوتی شده است و به دلیل هزینه‌های پایین این سیستم جدید، بیشتر کارگزاران صوتی از بازار کنار گذاشته شده‌اند. تجارت الکترونیکی در بازار ارز، برای اولین بار در اوایل دهه ۱۹۸۰ توسط سرویس کنترل معاملاتی رویترز مطرح شد که بعدها در سال ۱۹۹۸ با سرویس معاملاتی ۱-۲۰۰۰ رویترز جایگزین شد.
سیستم اولیه، ارتباط هر معامله گر را تنها با یک معامله گر دیگر برقرار می‌کرد و نمی‌توانست چندین معامله گر را باهم هماهنگ کند. اما در سال ۱۹۹۲، هنگامی که رویترز معامله گر ۳-۲۰۰۰ را عرضه کرد، همه چیز تغییر یافت. این سیستم جدید، یک سیستم کارگزار الکترونیک است که به صورت خودکار نرخ‌های پیشنهادی معامله گران را با خرید و فروش هماهنگ می‌کند.
بعدها در آوریل ۱۹۹۳، موسسه سرمایه گذاری ماینکس (Minex) که یک گروه ژاپنی از کارگزاران و بانکداران است، سیستم خود را عرضه کرد و در سپتامبر ۱۹۹۳ یک گروه بزرگ از بانک‌های معامله گر، سیستم معاملاتی EBS (سرویس الکترونیکی کارگزاری) را ارائه نمود. هنگامی که موسسه مانیکس، حقوق تجاری خود را در سال ۱۹۹۶ به EBS واگذار کرد، تنها دو سیستم کارگزاری الکترونیکی در بازار فارکس باقی ماندند. سیستم‌های هماهنگ کننده سفارشات قابل اطمینان تر و سریع‌تر هستند و به معامله گران این اجازه را می‌دهند که به جای انجام یک معامله از طریق تلفن، به‌طور هم‌زمان چندین معامله را انجام دهند.
این سیستم‌ها اصلی‌ترین ابزار برای داد و ستد معامله گران محسوب می‌شوند. از آنجایی که طبیعت بازار فارکس غیرمتمرکز است، تعیین دقیق حجم معاملات تجاری این بازار که از طریق سرویس‌های کارگزاری الکترونیکی انجام می‌شود امکان پذیر نیست، اما حدوداً ۸۵ درصد حجم کل معاملات از طریق الکترونیکی انجام می‌شود.

0